مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا — خرداد

خوش‌بینی معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی. دی. ونس، نسبت به مذاکرات سوئیس:

​دیروز روز بسیار بسیار خوبی بود. به پیشرفت چشمگیری دست یافتیم. دقیقاً همان کاری را که می‌خواستیم انجام دادیم.

​می‌خواستیم سازوکاری بسازیم که تضمین کند تنگه هرمز باز می‌ماند؛ و واقعاً هم باز است.

​می‌خواستیم مطمئن شویم سازوکاری ایجاد می‌کنیم که امکان مقابله با اختلافات و درگیری‌هایی که تقریباً به طور قطع در آینده سر بر خواهند آورد را فراهم کند.

​ایرانی‌ها موافقت کردند که دوباره از بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دعوت کنند تا به کشورشان بازگردند.

​پایه‌های یک توافق نهایی را بنا کردیم.

​ایرانی‌ها تهدید کردند که مذاکرات را ترک می‌کنند، یا حداقل چنین تهدیدهایی در شبکه‌های اجتماعی مطرح شد؛ اما آن‌ها نرفتند.

​دیروز به ایرانی‌ها گفتیم: «وقتی مشغول کاری می‌شوید که متولدین نسل هزاره به آن "کُری‌خوانی و حرف‌های مفت" می‌گویند، نمی‌توانید انتظار داشته باشید که ترامپ واکنشی نشان ندهد». وقتی چیزهایی می‌گویند که واقعیت ندارد، ترامپ به آن پاسخ خواهد داد.

معاون رئیس‌جمهور آمریکا، جی‌دی ونس، درباره اسرائیل و رابطه آن با ایالات متحده:

​اسرائیل هم مانند بسیاری از کشورهای دیگر، تلاش می‌کند بر سیاست آمریکا تاثیر بگذارد. از نظر من، این یک فرض بدیهی و پایه‌ای است.

​رهبران آمریکا باید بسیار مراقب باشند که وقتی دست به اقدامی می‌زنند، این کار را در راستای منافع ایالات متحده انجام دهند، نه منافع یک کشور دیگر.

​چارلی (کرک) بسیار نگران نفوذ اسرائیل بر سیاست آمریکا بود؛ با این حال، او در عین حال انزجار شدیدی هم از یهودستیزی داشت.

​اسرائیل یک شریک خوب است، درست همان‌طور که بریتانیا یا فرانسه شرکای خوبی هستند؛ اما این بدان معنا نیست که منافع ما همیشه و کاملاً یکسان خواهد بود.

​من از تصمیم ترامپ برای توافق با ایران دفاع کردم و اغلب با این ادعا مواجه می‌شوم که: «اسرائیل فکر می‌کند این توافق خوب نیست، پس حتماً چیز بدی است».

​پاسخ من این است: نظر اسرائیل حائز اهمیت است، اما در نهایت، ما درباره یک کشور مستقل و مجزا صحبت می‌کنیم.

پیام تند جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا به دولت اسرائیل:

​دونالد ترامپ در حال حاضر تنها رهبر در سراسر جهان است که نسبت به دولت اسرائیل ابراز همدردی و حمایت می‌کند.

اگر من عضو کابینه دولت اسرائیل بودم، به تنها متحد قدرتمندی که در کل دنیا برایم باقی مانده، حمله نمی‌کردم.

​طی سه ماه گذشته، دو سوم از تجهیزات دفاعی که از اسرائیل محافظت کرده‌اند، توسط کارگران آمریکایی تولید شده و بودجه آن از جیب مالیات‌دهندگان آمریکایی تأمین شده است.

​مشکل اسرائیل دونالد ترامپ نیست. هرکسی در اسرائیل که فکر می‌کند بزرگ‌ترین مشکلش رئیس‌جمهور ایالات متحده است، باید از خواب بیدار شود و واقعیتی را که اسرائیل در آن قرار دارد، درک کند.

خلاصه‌ای از محورهای اصلی کنفرانس مطبوعاتی جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، درباره توافق با ایران:

​۱. وضعیت نفت و تنگه هرمز:

دیشب ۱۲.۵ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور کرد. این بالاترین آمار ثبت‌شده از زمان آغاز درگیری‌هاست.

​۲. تردیدها درباره تغییر رفتار ایران:

حرف‌های افراد تردیدمحور را درباره این توافق شنیده‌ام که می‌گویند ایرانی‌ها هرگز رفتار خود را تغییر نخواهند داد.

شاید حق با آن‌ها باشد؛ اگر این‌طور باشد، ایران از هیچ‌کدام از امتیازات مندرج در توافق بهره‌مند نخواهد شد. اما آیا این موضوع ارزش امتحان کردن را ندارد؟

​۳. مسئله موشک‌های بالستیک:

ایران از حق خود برای دفاع مشروع در خاک خود با استفاده از موشک دست نمی‌کشد، اما ما انتظار داریم که به عنوان بخشی از توافق نهایی، این کشور نتواند موشک‌هایی توسعه دهد که قادر باشند کل جهان را به طور گسترده تهدید کنند. این همان موضعی است که رئیس‌جمهور آمریکا دیروز اعلام کرد.

​۴. اسرائیل، لبنان و حزب‌الله:

ما انتظار داریم که حزب‌الله به سمت اسرائیل راکت پراکنی نکند و پهپاد نفرستد؛ در مقابل، این انتظار را هم داریم که اسرائیل در لبنان دست به اقدامات بی‌پروا (تندروی) نزند.

هر دو طرف باید به سهم خود در این توافق پایبند باشند. آتش‌بس‌ها گاهی موضوعی پیچیده هستند و همیشه طبق نظم و قاعده پیش نمی‌روند.

​هیچ‌کس نمی‌تواند حق دفاع مشروع را از کشور دیگری سلب کند؛ اسرائیل حق دارد از خود دفاع کند.

اما در نهایت، اسرائیلی‌ها نیز مانند بقیه طرف‌ها، باید به این روند صلح احترام بگذارند؛ روندی که در بنیاد خود، هم به نفع آن‌هاست و هم به نفع کل منطقه.

​درباره حمله به ضاحیه: ما دقیقاً در آستانه یک گشایش بزرگ در توافق بودیم که ناگهان انفجار بزرگی در قلب یک منطقه مسکونی در بیروت رخ داد و افراد زیادی که هیچ ارتباطی با حزب‌الله نداشتند، جان خود را از دست دادند. این مسئله قابل قبول نیست.

​۵. رفع تحریم‌های فروش نفت ایران:

آنچه مانع فروش نفت ایرانی‌ها می‌شد، تحریم‌ها نبودند. آن‌ها حتی در سایه تحریم‌ها هم مقادیر زیادی نفت می‌فروختند، چرا که تحریم‌ها اساساً کارایی نداشتند. تنها کاری که تحریم‌ها انجام دادند این بود که سیستم مالی ایران را به سمت سیستم بانکی سایه سوق دادند.

حالا با رفع تحریم‌ها، ما در واقع می‌توانیم تصویر بهتری داشته باشیم از اینکه سیستم مالی آن‌ها به کجا پول می‌فرستد و از کجا پول دریافت می‌کند؛ و این یک مزیت واقعی است.

​۶. مسئله هسته‌ای و توافق اوباما:

توافق هسته‌ای اوباما اجازه غنی‌سازی را می‌داد، اما توافق ما این اجازه را نخواهد داد.

توافق اوباما اجازه انباشت مواد غنی‌شده در سطح تسلیحاتی را می‌داد، در حالی که توافق ما به نابودی این ذخایر از مواد غنی‌شده منجر می‌شود.

ایرانی‌ها تعهدات هسته‌ای بسیار ملموس و مشخصی را پذیرفته‌اند؛ آن‌ها متعهد شده‌اند که ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را نابود کنند.

​ صادقانه بگویم، ما این اقدام را یک امتیاز بزرگ به ایرانی‌ها نمی‌دانستیم؛ خود ایران هم آن را امتیازی برای خود قلمداد نمی‌کرد؛ چرا که آنچه مانع فروش نفت آن‌ها می‌شد، تحریم‌ها نبودند.

​آن‌ها بدون هیچ تخفیفی، مقدار زیادی نفت می‌فروختند، زیرا تحریم‌ها اساساً بی‌تأثیر شده بودند.

​در آن مقطع، تنها کاری که تحریم‌ها انجام دادند این بود که سیستم مالی ایران را به نوعی به سمت سیستم بانکی سایه (موازی) سوق دادند.

​حالا با رفع تحریم‌ها، ما در واقع می‌توانیم تا حدی رصد کنیم که سیستم مالی آن‌ها به کجا پول می‌فرستد و از کجا پول دریافت می‌کند؛ و این یک مزیت واقعی است.

جی دی ونس: تحریم‌های ایران اساساً بی‌تأثیر شده بودند.

متن رسمی یادداشت تفاهم اسلام‌آباد بین جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا

جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، به طور مشترک و با حسن نیت، در تاریخ ۲۸ خرداد ۱۴۰۵ نسبت به موارد زیر توافق کردند:

۱. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا و متحدین آنها در جنگ حاضر، با امضای این یادداشت تفاهم خاتمه فوری و دائمی عملیات‌های نظامی را در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان، اعلام کرده و تعهد می‌کنند از این پس هیچ جنگ یا هیچ عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله در لبنان، و بقیه مفاد این بند را تایید خواهد کرد.

۲. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شوند که به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.

۳. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به انجام مذاکرات و حصول به یک توافق نهایی در مدت حداکثر ۶۰ روز، قابل تمدید با رضایت طرفین، متعهد می‌شوند.

۴. بلافاصله با امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده آمریکا شروع به رفع محاصره دریایی خود و هرگونه مزاحمت یا ممانعت علیه جمهوری اسلامی ایران می‌کند، و ظرف ۳۰ روز به محاصره دریایی به طور کامل خاتمه خواهد داد. در طول این مدت، تردد کشتی‌ها متناسب با تعداد ترافیک قبل از جنگ که از سوی جمهوری اسلامی ایران برقرار می‌شود، خواهد بود. ایالات متحده آمریکا همچنین متعهد می‌شود تا ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای نظامی خود را از حوزه پیرامونی جمهوری اسلامی ایران خارج کند.

۵. با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران ترتیباتی را با حداکثر تلاش خود برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، بدون هزینه فقط برای ۶۰ روز، از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس، اتخاذ خواهد کرد. تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز، و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مین‌زدایی توسط جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز برقرار خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران با سلطنت عمان برای تعیین اداره آینده و خدمات دریایی در تنگه هرمز، مطابق با حقوق بین الملل قابل اجرا و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز، گفتگو خواهند کرد و با دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز تبادل نظر می‌کنند.

۶. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود، با شرکای منطقه‌ای خود، برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران یک برنامه قطعی مورد توافق طرفین را با تامین حداقل ۳۰۰ میلیارد دلار ایجاد کند. سازوکار اجرایی‌سازی این برنامه، به عنوان بخشی از توافق نهایی ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد. تمامی تائیدیه‌ها، اسقاطیه‌ها و مجوزهای مورد نیاز برای تراکنش‌های مالی مربوطه توسط ایالات متحده آمریکا ارائه خواهد شد.

۷. ایالات متحده آمریکا متعهد می‌شود به تمامی انواع تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله قطعنامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد، قطعنامه‌های شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و تمامی تحریم‌های یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، برابر یک برنامه زمانی مورد توافق به عنوان بخشی از توافق نهایی، خاتمه دهد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به اهمیت اساسی موضوع خاتمه تحریم‌ها که در بالا ذکر شده است اذعان دارند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، به منظور دستیابی به توافق متقابل در مورد آنها اظهار می‌کنند.

۸. جمهوری اسلامی ایران مجدداً تایید می‌کند که سلاح هسته‌ای تولید یا ابتیاع نخواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت کرده‌اند که وضعیت مواد غنی‌شده ذخیره شده را از طریق یک سازوکار مورد توافق طرفین و مطابق با برنامه زمانی مندرج در بند ۷، حداقل به شیوه رقیق‌سازی در محل، تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، حل و فصل کنند. دو طرف همچنین موافقت می‌کنند تا در مورد موضوع غنی‌سازی، و دیگر موضوعات مورد توافق دو طرف مرتبط با نیازهای هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران، بر اساس یک چارچوب رضایت‌بخش که در توافق نهایی مورد موافقت قرار خواهد گرفت، بحث کنند. توافق نهایی مفاد این بند را تایید خواهد کرد. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به اهمیت اساسی موضوعات هسته‌ای ذکرشده در بالا اذعان دارند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوعات در مذاکرات، به منظور دستیابی به توافق متقابل در مورد آنها اظهار می‌کنند.

۹. جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موافقت می‌کنند که تا زمان توافق نهایی وضعیت موجود را حفظ کنند؛ جمهوری اسلامی ایران وضع موجود را در برنامه هسته‌ای خود حفظ خواهد کرد، و ایالات متحده آمریکا هیچ تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع نخواهد کرد و نیروهای نظامی بیشتری را در منطقه مستقر نخواهد کرد.

اولاً، ایرانی‌ها هیچ پولی دریافت نمی‌کنند و هیچ پولی صرفاً برای امضای یک قرارداد یا شرکت در یک جلسه، آزاد نخواهد شد.

این توافق به گونه‌ای تنظیم شده است که اولویت‌بندی نگرانی‌های ایالات متحده و متحدانش را تضمین کند و اگر جمهوری اسلامی ایران به تعهدات خود عمل کند، مزایای اقتصادی به سمت آنها و کل منطقه سرازیر شود. این توافق پتانسیل بازسازی منطقه و منجر شدن به صلح پایدار را دارد.

من در چند ساعت گذشته متوجه چند نکته عجیب در گزارش‌ها شده‌ام. اولاً، افرادی که (به درستی) یک ماه پیش می‌گفتند دونالد ترامپ یک رئیس جمهور تاریخی است، اکنون بر اساس گزارش‌های رسانه‌ای تأیید نشده از توافقی انتقاد می‌کنند.

دوماً، افرادی که می‌گویند نمی‌توانید به کلمات سپاه پاسداران اعتماد کنید، ظاهراً پست‌های رسانه‌های اجتماعی با منابع ناشناس را باور می‌کنند.

رئیس جمهور به هر طریقی که باشد، نتیجه خوبی برای ما خواهد داشت.

ما به یک توافق بسیار خوب با ایران نزدیک شده‌ایم و اگر برای ما منصفانه نباشد، به وزارت دفاع برمی‌گردیم.

گزینه دیپلماتیک ارجحیت دارد زیرا امضای توافق به معنای بازگشایی فوری تنگه هرمز به روی کشتیرانی است.

گزینه دیپلماتیک ارجحیت دارد زیرا امضای توافق به معنای بازگشایی فوری تنگه هرمز به روی کشتیرانی است.

ایرانی‌ها قبلاً موافقت کرده‌اند که سلاح هسته‌ای تولید یا خریداری نکنند.

ایرانی‌ها مذاکره‌کنندگان بسیار باتجربه‌ای هستند و این کار زمان می‌برد، اما من عجله‌ای ندارم.

ما به آرامی و به طور پیوسته آنچه را که از تهران می‌خواهیم به دست می‌آوریم و اگر این اتفاق نیفتد، درگیری را به روشی کاملاً متفاوت پایان خواهیم داد.

یک منبع آگاه ایرانی به من گفته است که تهران به‌طور رسمی پاسخ آمریکا به پیشنهاد ایران را دریافت کرده و واشنگتن تمامی شروط ایران را به‌طور کامل رد کرده است.

تیم مذاکره‌کننده ایرانی پنج شرط را برای ورود به مذاکرات درباره پرونده هسته‌ای مطرح کرده بود که باید پیشاپیش محقق شوند:

1. پایان جنگ در همه جبهه‌ها 2. لغو همه تحریم‌ها 3. آزادسازی دارایی‌های مسدودشده 4. جبران خسارت‌ها و زیان‌های ناشی از جنگ 5. به‌رسمیت شناختن حق حاکمیتی ایران بر تنگه هرمز

طرح کامل ایران شامل ۱۴ بند بوده است، اما رهبر جمهوری اسلامی به تیم مذاکره‌کننده دستور داده که در صورت برآورده نشدن این پنج شرط، وارد مذاکرات نشوند.