تحریم انتخابات عراق توسط صدر

انتخابات اخیر پارلمانی عراق آزمونی دوباره برای سنجش وزن اجتماعی جریان‌ صدر در فضای سیاسی عراق بود. تصمیم مقتدی صدر برای تحریم انتخابات، در ظاهر می‌توانست معادله قدرت را درون اردوگاه صدریون تغییر دهد؛ اما نتایج نهایی برعکس بود: میزان مشارکت عمومی افزایش یافت و بدنه اجتماعی عراق نشان داد که منطق «تحریم به‌مثابه اعتراض» از جانب مقتدی صدر در این کشور، دیگر از توان بسیج‌کنندگی برخوردار نیست.

این وضعیت در ایران نیز شباهتی ساختاری دارد. مولوی عبدالحمید، خطیب جمعه مسجد مکی زاهدان، در دور نخست انتخابات چهاردهمین ریاست جمهوری (۱۴۰۳) موضع تحریم اتخاذ کرد. با وجود این، داده‌های رسمی وزارت کشور نشان داد که میانگین مشارکت مردم در استان سیستان و بلوچستان تقریباً برابر با حد نصاب کشوری بود.

این دو تجربه – صدر در عراق و عبدالحمید در ایران – هر دو به پدیده‌ای واحد اشاره دارند: فروپاشی سرمایه اجتماعی مدعیان پر سر و صدا و بروز شکاف میان اقتدار نمادین و نفوذ واقعی آنها. در هر دو مورد، کاریزمای فردی و به‌اصطلاح «محبوبیت» این رهبران بیش از آن‌که متکی بر پیوندهای اجتماعی و شبکه‌های واقعی مردم‌پایه باشد، برساخته حلقه‌های محدود رسانه‌ای و اطرافیان نزدیک آنان است.

سلام بر تحریم کنندگان!

توصیه می‌کنم فردا موارد زیر را انجام دهید:

اول: تا حد امکان از خانه‌هایتان خارج نشوید، مگر برای موارد بسیار ضروری. بگذارید روزتان روز خانواده و تعطیلی از محل کار تا بعد از نماز مغرب باشد.

ثانیاً: از این فرصت برای عبادت، دعا و استغفار بهره ببرید. بگذارید روزتان روز طاعت باشد (روزی از روزهای خدا... به استثنای اعضای کمیسیون).

سوم: برای هرگونه دستورالعمل کلی یا خاص، آماده باشید.

چهارم: از ایجاد مانع در برابر روند دموکراتیک برحذر باشید.

پنجم: هر کسی که مجبور به شرکت در انتخابات است، بگذارید همانطور که نیروهای امنیتی قهرمان ما انجام دادند، انجام دهد.

ششم: پس از پایان روند رأی‌گیری، به مساجد، حسینیه‌ها، عبادتگاه‌ها و کلیساها بروید تا خدا را به خاطر هدایتتان برای تحریم انتخابات شکر کنید.

برای موفقیت و سلامتی رهبرتان دعا کنید.

مسئله ای که سران سیاسی و مذهبی شیعی در عراق با آن مواجه هستند این است که مقتدی صدر صرفا یک شخصیت تاثیرگذار در جامعه ی شیعی است و تحریم انتخابات از سوی او صرفا سبد رای شیعیان را کاهش خواهد داد، بی آنکه سبد سُنی را دچار کاهندگی کند. بلکه سُنی ها به سبب فقدان مقتدی صدر، شوق بیشتری برای حضور در انتخابات خواهند داشت.

هرکس با اخلاق مقتدی آشنا باشد می داند که وی هرگز پس از انجام انتخابات، سکوت نخواهد کرد و این گفتمان و منطق که: "اعتراضی برای کسی که رای نداد، نیست"، یارای مقابله با او را نخواهد داشت. عدم حضور وی، لاجرم قدرت احزاب سُنی را بیشتر خواهد کرد و او را وا خواهد داشت تا علیه آنچیزی که خودش آفریده، مقابله کند. این یعنی بحران سیاسی بزرگی در صورت عدم مشارکت مقتدی در انتخابات یا عدم سکوت وی پس از انتخابات گریبان عراق را خواهد گرفت. مقتدی، چیزی را آغازیده است که توان پایان بخشیدن به آن را ندارد.