شنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۴

نوذر شفیعی، دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران:

روابط چین و آمریکا در چهارچوب سه سناریو قابل‌ پیش‌بینی است: ۱. سناریوی اول که به آن «دام توسیدید» یا «تله توسیدید» می‌گویند. در این تله، اتفاقی که ممکن است در روابط چین و آمریکا رخ دهد، وقوع یک جنگ گرم است؛ ۲. دومین سناریو، سناریوی «تله چرچیل» یا «دام چرچیل» است. در این سناریو ممکن است روابط چین و آمریکا به سمت یک جنگ سرد حرکت کند؛ ۳. سومین سناریو، سناریوی «سیستم کنسرت» است. منظور از سیستم کنسرت، همکاری بین چین و آمریکا برای مدیریت امور جهان است.

به باور برخی، چون وقوع یک «جنگ گرم» بین چین و آمریکا «بسیار خطرناک» است، لذا ممکن است هیچ‌یک از دو کشور حاضر نباشند به سمت جنگ گرم بروند. همین دیدگاه معتقد است که در «سیستم کنسرت» نوعی «تقسیم قدرت» وجود دارد و آمریکا به‌هیچ‌عنوان حاضر نیست این سیستم را بپذیرد، چون پذیرش آن به معنی «افول قدرت آمریکا» است؛ بنابراین، سناریوی «وقوع جنگ سرد» محتمل‌تر است و شاید در آینده شاهد شکل‌گیری «جنگ سرد جدیدی» باشیم که معادلات سیاسی، امنیتی و اقتصادی جهان نیز به‌شدت تحت‌تأثیر آن قرار گیرد.

سه کشور لیبی، سوریه و سودان طی سال‌های گذشته، درگیر تحولات مشابهی بوده‌اند که، «عبرت‌آموز» است. هر سه کشور پس از تحمل تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی و غیر اقتصادیِ سنگین، وارد چرخه‌ای از ناآرامی‌های داخلی، جنگ و خونریزی و در نهایت فروپاشی شده‌اند و در هر سه، نقش قدرت‌های خارجی ملموس است. سوریه عملا تجزیه شده و قدرت به یک تروریست نشاندار تفویض شده است. در لیبی هر کس در گوشه‌ای از کشور، عَلَم قدرت بلند کرده وکشور فاقد یک دولت مرکزی قدرتمند است و سودان نیز که یک بار در ژوئیه 2011 از سوی قدرت‌ها دوتکه شده بود، دوباره وارد چرخه جنگ داخلی و خونریزی شده است. وضعیتی که این سه کشور در آنند، «وضعیت مطلوب غرب» و «قدرت‌های خارجی» است.

گاهی به تجربه لیبی، سوریه و این روزها سودان به ‌وضوح از یک «الگوی ثابت» حکایت می‌کند: ایجاد ناآرامی با شعارهای دموکراسی و آزادی‌خواهی، جنگ داخلی، فروپاشی سیاسی و در نهایت، چندپارگی کشور. نتیجه نهائی نیز، ظهور دولت‌های ضعیف، فاقد حاکمیت واحد و غرق در منازعات داخلی است که منابعشان به ‌آسانی در اختیار بیگانگان قرار می‌گیرد. این سناریو، که اکنون نشانه‌هایی از آن در ونزوئلا و لبنان نیز دیده می‌شود، «وضعیت ایده‌آل» غرب برای تسلط بر کشورهای ثروتمند اما غیر وابسته است.

مصر تلاش می‌کند بین اسرائیل و حزب‌الله لبنان میانجیگری کند.

چند روز پیش، رسانه‌های لبنانی گزارش دادند که یک هیئت اطلاعاتی مصر وارد بیروت شده و با مقامات حزب‌الله دیدار کرده است.

به گزارش منابع لبنانی، مصر در تلاش است تا حرکتی حول اصول زیر را ترویج دهد:

۱. اسرائیل حملات خود به لبنان را به مدت ۳ ماه متوقف کند.

۲. اسرائیل در ازای عقب‌نشینی حزب‌الله از شمال لیتانی، زندانیان حزب‌الله را آزاد کند.

۳. عقب‌نشینی اسرائیل از نقاطی که در جنوب لبنان در اختیار دارد در ازای تحویل مرحله‌ای سلاح‌های حزب‌الله در شمال رودخانه لیتانی.

۴. آغاز ثبت مرزهای زمینی بین اسرائیل و لبنان.

در میانهٔ تحولات پرشتاب غرب آسیا، که موازنهٔ قدرت در حال دگرگونی بنیادین است، شواهد متعددی از تلاش سرویس‌های اطلاعاتی بیگانه برای احیای جریان‌های معارض و شکست‌خورده ایرانی مشاهده می‌شود. این بار، هدف اتاق‌های عملیات روانی غرب و موساد، احیای چهره‌ای است که سال‌هاست از خلأ مشروعیت اجتماعی و بی‌پایگی فکری رنج می‌برد: رضا پهلوی، مشهور به «ربع پهلوی».

در نشست اخیر وی در تورنتو، پهلوی از هواداران خود خواست برای «تشکیل گروه‌های کوچک مبارز» آماده شوند. این جمله، به تعبیر تحلیلگران امنیتی، نشانه‌ای از عبور جریان سلطنت‌طلب از مرحلهٔ فعالیت تبلیغاتی به فاز سازمان‌دهی اقدامات خشونت‌آمیز است. کارشناسان معتقدند که این تغییر لحن، نه حاصل تصمیم فردی، بلکه نتیجهٔ خط‌ مشی طراحی‌شده از سوی موساد است؛ خطی که پس از ناکامی رژیم صهیونیستی در جنگ ۱۲ روزه و شکست در ایجاد ناآرامی‌های داخلی در ایران، اکنون به اجرای الگوی «آشوب نیابتی» معطوف شده است.

الفاشر، شهر مهم غرب سودان، پس از ۱۸ ماه محاصره به دست نیروهای پشتیبانی سریع (نزدیک به امارات و عربستان) افتاد. گزارش‌ها از قتل‌های گسترده، شکنجه و آوارگی بیش از ۲۶ هزار نفر حکایت دارد. این بحران انسانی، چشم‌اندازی ترسناک از فاجعه در دارفور ارائه می‌دهد.

پس از ۱۸ ماه محاصره، نیروهای پشتیبانی سریع کنترل الفاشر را در دست گرفتند. هزاران نفر کشته و بیش از ۱.۲ میلیون نفر تحت محاصره شدید بودند. منابع حقوق بشری از قتل‌های دسته‌جمعی، شکنجه و حمله به بیمارستان‌ها خبر می‌دهند و سازمان ملل نشانه‌هایی از انگیزه‌های قومی در این کشتارها مشاهده کرده است.

بیش از ۲۶ هزار نفر از الفاشر فرار کرده‌اند و ۱۷۷ هزار غیرنظامی هنوز در شهر گرفتارند. شرایط وخیم است و دسترسی به غذا، آب و دارو محدود. آوارگان به سمت مناطق امن حرکت می‌کنند و گزارش‌ها از خشونت جنسی، بازداشت‌های گسترده و حمله به سازمان‌های بشردوستانه حکایت دارند.

حسین نجفی

امارات متحده عربی بظاهر کشوری کوچکی است که بر پایه تجارت و ظواهر مدرن بنا شده، اما در پس این چهره شیشه‌ای، شبکه‌ای تاریک از قاچاق و پولشویی نهفته است که جغرافیای فقر و خون در آفریقا را تغذیه میکند. این کشور بدون داشتن حتی یک معدن طلا، به دومین صادرکننده بزرگ طلا در جهان بدل شده است معجزه‌ای که تنها با خون معدنکاران دارفور و قاچاق سازمان‌ یافته محقق شده است. طلاهای استخراجی از معادن جبل عامر، از مسیر چاد و لیبی به دبی منتقل میشوند و سپس در قالب ارز، به تجهیزات نظامی تبدیل میگردند. تجهیزاتی که به سود شبه‌نظامیان RSF بازمیگردند تا آتش جنگ داخلی سودان را شعله‌ ورتر کنند.

تحلیلهای مرکز مطالعات طلای اروپا (LBMA) پرده از واقعیتی تلخ برداشته‌اند، امارات تنها در یک سال، بدون ثبت رسمی در بازار جهانی، ۲۶ درصد به ذخایر طلای خود افزوده است. این رقم دقیقاً با حجم طلای قاچاق‌ شده از سودان تطابق دارد و نشان میدهد که تجارت ظاهراً قانونی دبی، در حقیقت پوششی برای یک ماشین مالی جنگ است. در این چرخه، هر گرم طلا به گلوله‌ای برای تخریب خانه‌های مردم سودان تبدیل میشود. نقش بانکها و صرافی‌های دبی در این میان، همان اندازه خطرناک است که تسلیحات ارسال‌شده با کارگو به خارطوم. امارات،با نظام بانکی آلوده، به خزانه پنهان شبه‌نظامیان تبدیل شده است.